Vier materialen bepalen vrijwel de hele markt
Tuinzonnewijzers worden bijna altijd gemaakt van brons, gietijzer, natuursteen of roestvrij staal - elk met een eigen verhouding tussen prijs, onderhoud en uitstraling. Brons en natuursteen zijn de meest onderhoudsarme keuzes en gaan het langst mee zonder ingrijpen; gietijzer is de betaalbaarste optie maar vraagt actief onderhoud tegen roest; roestvrij staal is de modernste keuze en verschijnt vooral in eigentijdse tuinontwerpen.
Brons: klassiek en vrijwel onderhoudsvrij
Brons is van oudsher het meest gebruikte materiaal voor zonnewijzers, en niet zonder reden: het is bestand tegen regen, vorst en zon, en de groene patina die na verloop van tijd ontstaat, beschermt het metaal juist verder. Bronzen exemplaren zijn er in prijzen die uiteenlopen van kleine handzame modellen tot grote zonnewijzers op een eigen sokkel. Meer over de vergelijking met gietijzer leest u bij gietijzer versus brons.
Gietijzer: rustiek, betaalbaar, gevoelig voor roest
Gietijzer leent zich goed voor decoratieve, wat grovere ornamentiek en is doorgaans de goedkoopste optie. De keerzijde is dat het materiaal roest zodra de beschermende laag beschadigd raakt door krassen, vorst of langdurig vocht. Met periodiek onderhoud - zie gietijzer tegen roest beschermen - blijft een gietijzeren zonnewijzer echter decennialang mooi.
Natuursteen: zwaar, tijdloos en nagenoeg onverwoestbaar
Zandsteen, kalksteen, graniet of marmer worden vooral gebruikt voor de sokkel, maar ook complete wijzerplaten worden er soms uit gehouwen. Natuursteen heeft als groot voordeel dat het nauwelijks onderhoud vraagt: geen roest, geen kleurverlies door uv-licht, hooguit wat mosgroei die door velen juist gewaardeerd wordt om de verweerde uitstraling. Het gewicht maakt natuursteen wel lastig te verplaatsen zonder hulpmiddelen, wat in de praktijk ook een voordeel is tegen diefstal en omwaaien.
Wanneer natuursteen minder geschikt is
- Bij een kleine border waar een zwaar object de aanblik verstoort.
- Als u de zonnewijzer op termijn wilt verplaatsen naar een andere plek in de tuin.
- Bij een budget dat niet toereikend is: bewerkt natuursteen is over het algemeen een van de duurdere opties.
Roestvrij staal: strak en modern, maar minder authentiek
Roestvrij staal (RVS) wordt vooral toegepast in eigentijdse tuinontwerpen waar een strakke, industriële uitstraling gewenst is. Het materiaal roest per definitie niet en vraagt weinig onderhoud buiten incidenteel schoonmaken om vingerafdrukken en kalkaanslag te verwijderen. Voor wie een klassieke, historiserende zonnewijzer zoekt, oogt RVS echter al snel te modern; het materiaal ontbreekt de patina en verwering die veel liefhebbers juist aantrekkelijk vinden aan brons en gietijzer.
Let op de legering bij buitengebruik
Niet elk roestvrij staal is voor jarenlang buitengebruik gelijk. RVS 316, ook wel marine-kwaliteit genoemd, bevat meer nikkel en molybdeen dan het gangbare RVS 304 en is daardoor aanzienlijk beter bestand tegen putcorrosie door regen, zeezoute lucht en strooizout in de winter. Een goedkope tuinzonnewijzer van 304-kwaliteit kan na een aantal jaren toch kleine roestvlekjes vertonen, vooral in kustgebieden; vraag bij aanschaf na welke legering is gebruikt als de zonnewijzer jarenlang buiten blijft staan.
Gietaluminium: een lichter, budgetvriendelijk alternatief
Naast de vier hoofdmaterialen komt gietaluminium steeds vaker voor, vooral bij goedkopere decoratieve modellen. Aluminium is veel lichter dan brons of gietijzer, wat de verzending goedkoper maakt maar ook betekent dat een aluminium zonnewijzer eerder omwaait of verschuift zonder stevige verankering. Het materiaal corrodeert niet zoals gietijzer, maar kan wel dof en mat worden door uv-licht en zure regen; een fabrieksmatige poedercoating beschermt het oppervlak, maar is bij beschadiging lastig plaatselijk te herstellen.
Richtprijzen per materiaal
- Gietaluminium: kleine decoratieve modellen doorgaans vanaf ongeveer 30 tot 60 euro.
- Gietijzer: eenvoudige tuinmodellen vanaf ongeveer 50 tot 120 euro.
- Roestvrij staal: moderne ontwerpen doorgaans tussen de 80 en 200 euro, met marine-kwaliteit aan de bovenkant van die range.
- Brons: van kleine modellen rond 100 euro tot grote sokkelmodellen van 300 euro en hoger.
- Natuursteen: bewerkte platen en zuilen beginnen doorgaans rond 150 euro en lopen sterk op naarmate het beeldhouwwerk gedetailleerder is.
Welk materiaal past bij welk type zonnewijzer
Niet elk materiaal is voor elk type zonnewijzer even gangbaar. Horizontale en verticale zonnewijzers worden in alle vier de materialen gemaakt; armillairsferen zijn vrijwel altijd van brons, gietijzer of gepatineerd staal omdat de open ringconstructie moeilijk in natuursteen te vervaardigen is. Meer over de verschillende types leest u bij de uitleg van horizontale zonnewijzers en de uitleg van armillairsferen. Gebruik na aanschaf de instelhulp om de zonnewijzer op uw locatie correct te laten aflezen, ongeacht het gekozen materiaal.
